Angst en aanhoudende klachten: de invloed van angst op herstel

Wanneer je lichamelijke klachten hebt, is angst een heel normale reactie.

Pijn, vermoeidheid, overprikkeling of andere klachten kunnen een grote impact hebben op je leven. Misschien heb je gemerkt dat bepaalde activiteiten je klachten lijken te verergeren. Misschien ben je bang geworden om over je grenzen te gaan, om terug te vallen of om nooit meer volledig te herstellen.

Dat is ontzettend begrijpelijk.

Maar bij aanhoudende klachten kan er iets ontstaan waarbij angst niet alleen een gevolg is van de klachten, maar ook een rol gaat spelen in het blijven voortbestaan ervan.

Klachten ontstaan niet zomaar

Binnen Stressortherapie kijken we naar wat er onder de klachten ligt.

Volgens de Limbische Verklaring van Marten Klaver kunnen onbewust onderdrukte emoties en langdurige emotionele spanning invloed hebben op het limbische systeem. Dit systeem speelt een belangrijke rol bij onder andere pijnregulatie, energie, aandacht en het geheugen.

Wanneer dit systeem ontregeld raakt, kunnen er lichamelijke klachten ontstaan of blijven bestaan. Maar daar stopt het proces niet. Want wanneer klachten eenmaal aanwezig zijn, gebeurt er vaak iets heel menselijks: er ontstaat angst.

Het brein gaat beschermen

Wanneer je lichaam signalen geeft die je niet begrijpt of die je leven beperken, gaat je brein op zoek naar veiligheid. Zo ga je misschien beter opletten wat je lichaam doet.

Je vraagt je af:
Kan ik dit wel aan?
Worden mijn klachten erger als ik dit doe?
Moet ik rust nemen?

Misschien vermijd je bepaalde activiteiten. Je past je dag aan. Je houdt rekening met je energie. Je probeert klachten vóór te zijn.

Angst houdt het brein in een staat van bescherming

Het brein leert door ervaringen. Wanneer je herhaaldelijk ervaart dat een activiteit gevolgd wordt door meer klachten, kan je brein deze activiteit gaan koppelen aan gevaar.

Niet omdat de activiteit daadwerkelijk schadelijk is, maar omdat je brein probeert te voorkomen dat je opnieuw iets vervelends ervaart. Denk hierbij aan een drukke omgeving, sporten, wandelen, sociale afspraken of bepaalde lichamelijke sensaties. Hierdoor kan je wereld steeds kleiner worden.

De vicieuze cirkel van angst en klachten

Zo kan er een patroon ontstaan:

Je hebt klachten → je wordt bang dat ze erger worden → je brein gaat extra letten op signalen van gevaar → je lichaam blijft meer gericht op bescherming → klachten blijven aanwezig of voelen intenser.

Herstel vraagt twee bewegingen

Om echt verandering mogelijk te maken, is het belangrijk om naar beide kanten te kijken.

Aan de ene kant onderzoeken we wat er oorspronkelijk heeft bijgedragen aan de ontregeling. Welke emoties, ervaringen en patronen hebben invloed gehad?

Aan de andere kant kijken we naar wat er rondom de klachten is ontstaan. Welke angsten, overtuigingen en vermijdingspatronen houden je misschien gevangen?

Want herstel gaat niet alleen over begrijpen waarom klachten zijn ontstaan. Het gaat ook over je brein opnieuw laten ervaren dat je veilig bent. Dat je lichaam meer aankan dan je misschien bent gaan geloven. Dat activiteiten niet automatisch gevaar betekenen. En dat je stap voor stap weer mag gaan leven.